Omdat tijd geen wonden heelt, is er theater

Een man en een vrouw ontmoeten elkaar opnieuw aan het graf van hun kind. 'Het is tien jaar geleden' zegt zij: 'Nee, negen jaar' verbetert hij. Alsof tijd alle wonden heelt. Met Gif levert NTGent een aangrijpend rouwportret, intens vertolkt door Steven Van Watermeulen en vooral Elsie de Brauw. Lot Vekemans steekt Duras naar de kroon met haar tekst en regisseur Johan Simons sublimeert zijn ervaring.

Vorig seizoen was er het aangrijpende The Broken Circle Breakdown featuring the Cover-Ups of Alabama van Cie Cecilia een felle en sfeervolle muziektheatervoorstelling tranentrekkend antireligieus en doorspekt met countrynummers. Gif van NTGent is het spiegelbeeld daarvan: ingetogen sober, bijna religieus met katholieke liederen omkranst.

Stilte tussenin

De ontmantelde kale ruimte van theaterzaal Minnemeers voelt voor het publiek al bijna even onbehaaglijk als voor de twee personages. Zij laveren op een houten tribune tussen een vijftiental zitjes. Waar ze ook gaan zitten, altijd blijven er een aantal leeg. Als kale plekken in een vacht. Zij, Elsie de Brauw, loopt onhandig. Struikelend. Ook over haar woorden in hun gesprek. Hij, Steven Van Watermeulen, is stuurs, terughoudender bij haar nog zo fel verdriet. Het licht komt vanachter het pubhek achterin de zaal als een laagstaande waterige herfstzon. Het is druilerig weer.In hun kop. En op het kerkhof waar ze elkaar weer ontmoeten tien jaar na de dood van hun kind. Negen jaar nadat hij de deur van hun huis achter zich dicht trok en vertrok richting Frankrijk. Om nooit meer terug te keren. Om een nieuw leven te beginnen. Zij heeft hem terug hierheen gelokt zogezegd omdat de graven verplaatst moeten worden wegens giftig afval. Maar het gif zit elders al tien jaar opgeslagen in haar lichaam, 

alle organen aangetast. Het gif van de rouw. Lijden is verslavend. 'Er zouden afkickcentra voor verdriet moeten zijn' zegt hij. Tussen hen in vallen stiltes. Ondertiteld door het zoemen van een koffieautomaat in de kantine van het kerkhof. Hoe doe je dat elkaar terug ontmoeten? En hoe ga je daarna terug uiteen? Zo splitst de voorstelling zich op in twee delen onderbroken door een waaier in stilstand lijkt die wat op het symbool voor radioactief afval en een regenstorm. Tijdens die storm wordt de tribune 360 graden gedraaid. Er verandert dus niets. Naar elkaar toekomen en weer uiteen gaan is één en dezelfde beweging, als een draaideur. Zij is de draaideur. Hij niet, voor elke deur die dichtgaat gaat een andere weer open. Hij heeft een nieuwe vrouw, bijna een nieuw kind. Hij heeft nood aan closure, zij aan een opening, een weg uit haar verdriet. Hij probeert afstand te nemen en tegelijk zich elk detail te herinneren want hij wil er een boek over schrijven, zij zit er nog diep in en met reikende armen opdat iemand haar eruit zou trekken.

Meerdere talen

Lot Vekemans die eerder ook al de monoloog Zus van over Ismene, zus van Antigone schreef voor Elsie de Brauw bezit de gave om grote drama's te voorzien van een ongelooflijke naturel en om tussen het praten door de witregels de veelzeggende stiltes te zien. Het bijten op een lip het wegkijken of net de oogopslag. Daarin steekt ze Marguerite Duras aan wier Musica II deze Gif doet denken naar de kroon. De wijze waarop actrice Elsie de Brauw de naturel van de tekst aanvecht met theatraliteit getuigt van lef. Het pathos in haar spel, haar dansante lichaam dat dronken is van verdriet. De lichtheid die ze in dat tomeloze verdriet weet te steken is opmerkelijk Hoe gevaarlijk dicht de pastiche of klefheid soms komt, het gebeurt niet. Bij Steven Van Watermeulen is het meer zoeken, hij lijkt lange tijd te worden weggespeeld door de Brauw maar biedt het juiste tegengewicht met zijn soberheid, zijn ingehouden fysiek met enkele ogen die steeds natter worden. Achteraan in de zaal komt een zangstem steeds dichterbij, de alt Steve Dugardin komt de scène opgelopen. Denken we even 'hè nee moet het zo pathetisch'. Twee tellen later moeten we toegeven dat het werkt. Hij zingt katholieke liederen van de zestiende eeuwse componist John Dowland onder meer bekend door de versies van Sting 'It must be so' klinkt het. Theater, zang, muziek en dans, regisseur Johan Simons weet ze hier naadloos in elkaar te weven.

Met een resem citaten uit eerdere producties zoals de lamentatie Krapps Laatste Band, het dansante element van zijn goede vriend regisseur Christoph Marthaler of het scènebeeld van De Bitterzoet ten tijde van ZT Hollandia.

It must be so
Zo toont it must be so zich ook op een ander vlak: Simons is door de financieel penibele situatie bij NTGent verplicht geweest de broekriem aan te halen en dat toont zich in een herbronning en herijking. Na Brief aan mijn rechter, de monoloog van Frank Focketyn, brengt Simons opnieuw een regie die groots is in eenvoud en herkenbaarheid. Het gaat om verlies van een kind, van een relatie, van levenslust en hoe die levensdrang te hervinden. De man uit het stuk vindt troost in het zingen. De toeschouwer misschien in Gif. Immers omdat tijd geen wonden heelt is er theater. Het toneel krijgt hier terug zijn oerfunctie: dat van de totale catharsis.

Liv Laveyne, De Morgen, 24-12-2009