Opening Night: Een paasei van Fabergé

Opening Night vertelt het verhaal van een gevierde actrice, Myrtle (Elsie de Brauw), in de ban van een midlifecrisis. Het populaire Ierse medicijn Jameson is het redmiddel, hoopt zij. De crisis bereikt zijn hoogtepunt na een verkeersongeval. Na een handtekening versierd te hebben komt een vrouwelijke tienerfan voor de deur van het theater onder een wagen terecht. Dood. De tiener blijft tijdens de try-outs van Myrtles’ nieuwste voorstelling ‘De Tweede Vrouw’ door haar blikveld dolen. Kort voor aanvang van de première – de ‘opening night’ - overwint ze haar waanbeelden.

Filmauteur John Cassavetes (1929-1989) is de stamvader van deze voorstelling. Voor zijn vrouw, de actrice Gena Rowlands, maakte hij in 1977 ‘Opening Night’. Zijzelf speelde de hoofdrol. Ongetwijfeld is de film een pijnstiller voor een geestelijk mankement dat elke mens in meer of mindere mate treft. De pijnstiller van Cassavetes is van zeer goede kwaliteit. Alleen al de keuze van de persoonsnaam is een bewijs van de grote liefde voor zijn vrouw. De Myrtle is een bloem die als bruidversiering wordt gebruikt en al in de Griekse Oudheid populair was. Voor de modale kijker onbelangrijk. Voor hem is de film een hulpmiddel in geval zich een soortgelijke crisis in zijn omgeving voordoet. Helpt het niet dan troost het wel. De lijdende zowel als de verzorgers.

Regisseur Ivo van Hove heeft respect voor het oorspronkelijke verhaal, zonder de film te laten naspelen in woord en daad. En toch is de voorstelling filmisch toneel geworden. Die vorm heeft hij ook nodig om de waanbeelden in een voor deze tijd aanvaardbare vorm te gieten. En aan waanbeelden geen gebrek bij kunstenaars. Een acteur heeft ze nodig om zich een personage eigen te maken. Daarvoor gaat hij te rade bij het gedrag van anderen en gebeurtenissen uit het verleden. Maar soms gaat hij te ver. En worden de waanbeelden spoken die zich meester maken over de al zwakke persoonlijkheid van elke mens. Daaraan dreigt Myrtle ten onder te gaan. Zoals Hamlet door het spookbeeld van zijn vader en Macbeth door het geleuter van drie roddeltantes, die weet hebben van de ambitie van zijn vrouw.

Elsie de Brauw speelt een actrice die ogenschijnlijk geen greep heeft op haar personage. Die heeft ze wel. Het uitvergroten van haar mimiek en motoriek via videoprojectie verraden dat de waanbeelden maar uitvluchten zijn om de eigen crisis te verhullen, gevoed door het groeiend besef van het relatieve van het bestaan en de valsheid van de menselijke communicatie. De combinatie film en toneel is daarom een verrijking van de architecturale middelen van de regisseur. En de winst voor deze productie is dat beide genres niet alleen elkaar respecteren, maar ook stimuleren.

‘Opening Night’ is een juweel ter waarde van een paasei van Fabergé. Een voorstelling die blijft ruiken buiten beeld.