Recensie - De liefdesdaad als daad van de liefde

Ze ontmoeten elkaar op een rondreis door Thailand. Michel, veertig jaar oud, beoordeelt subsidieaanvragen bij het Franse ministerie van cultuur. Valérie, 32, heeft een goede baan in de reisindustrie. Na thuiskomst in Parijs voltrekt zich tussen hen een opmerkelijke liefdesgeschiedenis van overgave, zonder complicaties of conflict.Maar dat deze liefde utopisch van aard is, maakt regisseur Johan Simons ons al bij aanvang duidelijk. Hij laat de voorstelling Platform, gebaseerd op de gelijknamige roman van Michel Houellebecq, beginnen met een bomaanslag waarbij Valérie om het leven komt. Precies een jaar na hun ontmoeting blazen moslimidealisten het door haar en Michel in Thailand ontwikkelde seksvakantieparadijs op. Wat je gaat zien is een herinnering.Tegenover de opbloeiende liefde van Valérie en Michel staat de desintegratie van het huwelijk van Jean-Yves en Audrey, Valéries baas en diens vrouw. Dit contrast tussen liefde gebaseerd op totale overgave en het onvermogen daartoe, stelt de ongemakkelijke vraag of wij nog wel tot echte liefde in staat zijn.Eenvoudig gekleed of halfnaakt zeggen de acteurs hun tekst zonder microfoons. Ze worden daarbij slechts af en toe met muziek ondersteund en de lichtwissels zijn functioneel en schaars. Het onversterkte stemgeluid dwingt de toeschouwer naar de acteur te kijken om zo ook goed te kunnen luisteren. Het is de vertolking van een zoektocht naar menselijk contact. Regelmatig kijken de spelers het publiek recht in de ogen. Ze schijnen daarbij door hun personages heen zonder de spanningsboog van de voorstelling te doorbreken.

Elektrische stoel

Maar meer nog eisen de acteurs de aandacht op met de kwaliteit van hun spel. Steven Van Watermeulen en Els Dottermans spelen Michel en Valérie met een indrukwekkende oprechtheid. En in een prachtige en veelbetekenende scène zien we Maartje Remmers als Audrey gestalte geven aan de neurose van een moderne, westerse vrouw. Totaal gespannen zit ze op een witte terrasstoel, de voeten hysterisch overstrekt. Als op een elektrische stoel om maar iets te voelen, vertelt ze over haar ervaringen als meesteres in een chique sm-club. Moeiteloos glijdt de voorstelling zo heen en weer tussen naturel en theatraal, daarbij geholpen door de fraaie bewerking van de roman door Tom Blokdijk. Zeer geraffineerd heeft hij de meer beschrijvende delen van de tekst in de dialogen geïntegreerd. Bovendien verwoorden de personages regelmatig elkaars gedachten. De voorstelling wordt zo over de hele linie ondersteund door indrukwekkend ensemblespel.Maar naast de (on)mogelijkheid van ware liefde gaat de voorstelling ook over het maken van kunst. 'Ik voel geen enkele verwantschap met moderne kunstenaars', zegt Michel. 'Ze zijn allemaal op zoek naar iets wat nog door niemand anders is bedacht. Of dat idee ook geldt, telt niet voor ze, als het maar iets anders is.' Het is een verwarrende uitspraak die Van Watermeulen ons voor de voeten werpt. Want is vernieuwing niet een van de belangrijkste pijlers bij het beoordelen van kunst? Regisseur Johan Simons heeft deze uitspraak zichtbaar als uitgangspunt gehanteerd. Heel letterlijk onderzoekt hij het dogma van vernieuwing. Het decor bestaat uit decorrestanten van zijn eerste voorstelling bij NTGent, De Asielzoeker. De tot in de zaal doorlopende, vierkante bak waarin wordt gespeeld, is er in zijn geheel uit afkomstig. Gecombineerd met het minimale gebruik van de theatrale middelen verwijst de enscenering zo naar de door Michel verwoorde behoefte tot het wezenlijk prevaleren van inhoud boven het vormexperiment om het experiment.Het bovenstaande citaat laat zich tot slot ook verbinden met de genadeloze analyse die Houellebecq maakt van onze op consumptie en lustbevrediging gerichte maatschappij. Een maatschappij waarin zelfs liefde en kunst aan de regels van marktwerking en commercie overgeleverd zijn geraakt. Ook Michel en Valérie kunnen zich hier niet aan onttrekken. Ze denken de Thaise bevolking met hun vakantieconcept uit de armoede te kunnen verheffen. Maar hoe misplaatst deze gedachte ook is, één ding staat buiten kijf. Bij hen is de vaak en uitvoerig beschreven liefdesdaad ook werkelijk een daad van liefde. In al zijn schijnbare eenvoud is Platform daarmee een manifest voor waarachtige liefde en waarachtige kunst.

Het financieele dagblad, Joris van der Meer, 14-01-2006