Recensie - Menslievende versie van een sarcastische roman

Midden in de wereld: het is de ondertitel van Michel Houellebecqs derde roman Platform. Johan Simons heeft die titel gekozen als motto van zijn nieuwe gezelschap NTGent, en hij kan ook als motto dienen van zijn theaterbewerking van Platform.

Want deze ijzersterke voorstelling, die vorige maand in Gent in première ging en nu aan een Nederlandse tournee is begonnen, is een intense liefdesgeschiedenis die met beide voeten in de wereld staat. Letterlijk zelfs, want de speelvloer in het decor van Bert Neumann is de plattegrond van Gent - een restant van Simons' vorige productie De asielzoeker.

Meteen bij aanvang van de voorstelling wordt de kaart bedolven onder een enorme hoeveelheid plastic meubels en andere troep. Het is de verbeelding van de terroristische aanslag die aan het einde van Platform op een Thais seksoord wordt gepleegd. Die explosie maakt een einde aan het succesvolle zakenplan dat de hoofdpersonen Michel en Valéry hadden bedacht om de toeristenbranche een nieuwe impuls te geven, en tegelijkertijd de armoede in Thailand te verdrijven.

Bewerker Tom Blokdijk en regisseur Johan Simons geven door de omkering van de chronologie een draai aan het verhaal, die grote gevolgen heeft voor de interpretatie van Platform. Uit die berg met rotzooi kruipen Michel (Steven van Watermeulen) en Valérie (Els Dottermans). Zij vertellen hoe ze elkaar ontmoet hebben en krijgen een relatie. Hun liefde bloeit als het ware op uit de vuilnisbelt, en het cynisme dat in het boek van Houellebecq overheerst, maakt daardoor plaats voor een veel humanistischere levensvisie.

Dat verbaast niet, want ook in zijn eerdere Houellebecq-toneelbewerkingen (Dragelijk en Elementarteilchen) had Simons opmerkelijk veel oog voor de zachte kanten in het werk van de Franse iconoclast. Het blijft een beetje merkwaardig, zo'n menslievende toneelversie van een roman over een sarcastisch, seksistisch en soms racistisch personage. Wonderlijk genoeg wringt die dwarse lezing van Platform geen moment: het is een voorstelling waarin alles klopt.

Ondanks de complexiteit van het boek hebben Blokdijk en Simons een glasheldere, gelaagde voorstelling afgeleverd. De vormgeving is bijzonder trashy: rekwisieten worden van een berg afval gehaald. De acteurs beelden er in geestige en ontroerende scènes heel geloofwaardig de luxe Thaise massageclubs, de sjieke restaurants of de decadente sm-kelder mee uit.

Steven van Watermeulen speelt een superieure, enigszins afstandelijke rol als kunstambtenaar

Michel en vormt een mooi koppel met Els Dottermans als de sterke, kiene én sensuele Valérie; zij worden terzijde gestaan door een viertal jonge, getalenteerde acteurs. Een van hen speelt ook de engel-achtige terrorist, die al voor de grote klap onheil aankondigt door te vertellen over rellen in de Parijse buitenwijken, of een verkrachting in de metro. Platform staat inderdaad midden in de wereld.

Het Parool, Pieter Bots, 18-01-2006