Seizoenspresentatie 19 20

Milo Rau spreekt het publiek toe

| 23 May 2019
Aan de vooravond van zijn tweede seizoen als artistiek leider bij NTGent, blikt Milo Rau terug en vooruit. Warme woorden voor ons publiek!

Dames en heren,
Lieve vrienden,
Beste publiek,
Beste vrienden en partners van het Stadstheater van de Toekomst,

Een jaar geleden beloofde ik om Nederlands te leren. Ik geef toe dat ik daar niet zo goed in geslaagd ben. En ik moet zeggen: dat is jullie schuld! Iedereen in Gent is een wereldburger en spreekt ook zo goed Engels, Duits en Frans. Probeer maar eens een theater te leiden in Parijs, Warschau of Zürich, mijn geboortestad, zonder de taal te spreken. Mensen zouden je eenvoudigweg niet verstaan. Maar in België begrijpt iedereen wat je zegt. Of dat denken ze toch.

Een andere reden moeten we bij NTGent zelf zoeken, bij het Stadstheater van de Toekomst. In Orestes in Mosul alleen al worden vier verschillende talen gesproken, in ons voltallige global ensemble dikt dat aantal aan tot bijna tien. Alle producties en gastvoorstellingen die we afgelopen seizoen brachten, zijn goed voor bijna vijftien verschillende talen. Dierentalen van schapen, honden en vogels niet inbegrepen. (In Ersan Mondtags productie De Living, die op dit eigenste moment speelt bij onze partner Théâtre National in Brussel, hebben we een parkiet op het podium.)

Maar tot hier de fun facts. Ik wil u bedanken voor dat alles: voor uw openheid, uw kosmopolitisme. In geen enkel land waar ik de afgelopen twintig jaar naartoe trok, vond ik zo’n open en kritisch maar ook ontspannen publiek. Mocht ik in Duitsland een vast ensemble met een lange geschiedenis ontbinden om een global ensemble op te richten, hadden ze me uit de stad gedreven. Hier zei iedereen, het publiek, de critici, het ensemble zelf: ‘Let’s try it!’ Want hoe kunnen we anders nieuwe, diverse, mondiale klassiekers creëren dan met een global ensemble? Vandaag telt ons ensemble meer dan vijfentwintig artiesten met alle mogelijke achtergronden, professionals en amateurs, het volledige oude ensemble van NTGent en zelfs een schaap.

Een ander voorbeeld. Wanneer een artistiek leider in, laten we zeggen, Frankrijk, een jihadist – en uiteindelijk de moeder van een jihadist – zou uitnodigen op het toneel, zou het ministerie van cultuur hem wellicht ontslaan. Hier in Gent, in Vlaanderen, zei men ons: ‘Wat je doet, getuigt niet van erg veel gevoeligheid, Milo, maar leg eens uit waarom je dat wil.’ En we bleven samenwerken en creëerden samen met de Gentenaars Lam Gods.



'In geen enkel land waar ik de afgelopen twintig jaar naartoe trok, vond ik zo’n open en kritisch maar ook ontspannen publiek.'
Milo Rau - artistiek leider bij NTGent

Een jaar geleden waren we hier ook, in deze Schouwburg, die toen gerenoveerd werd, en we beloofden: ‘Volgend jaar zal Gent overal zijn en zal iedereen naar Gent komen.’ En dat is precies wat er gebeurde. In ons eerste seizoen toerden onze producties de wereld rond, en haalden we de hele wereld naar Gent. Zeven nieuwe producties van NTGent en 41 gastvoorstellingen waren de afgelopen maanden in onze zalen te zien, goed voor zo’n 42.000 toeschouwers en een gemiddelde stoelbezetting van meer dan 80% - een record voor dit huis! Buiten Gent – en nu spreek ik alleen over onze zeven nieuwe, eigen producties – hadden we 126 opvoeringen in 17 verschillende landen, van Adelaide in Australië tot Utrecht in Nederland, van Taiwan tot Maasmechelen (ik hoop dat ik het juist uitspreek). Deze lente alleen al landden we met NTGent-producties op alle vijf de continenten. In verschillende landen, zoals Italië, Duitsland, Zwitserland en de Verenigde Staten, werden onze producties in polls van critici uitgeroepen tot de beste van het jaar.

Journalisten van kranten als Le Monde, Süddeutsche Zeitung, The Guardian en The New York Times vonden hun weg naar het Sint-Baafsplein. ‘NTGent maakt van Gent het centrum van Europa,’ schreef een Zwitserse criticus een paar weken geleden. Een Britse criticus voegde daaraan toe: ‘Gent is misschien wel dé plek om de komende jaren van nabij te volgen en waar je producties kan leren maken. Uitdagende, onvermoeibaar nieuwsgierige stukken die bovenal op alle burgers gericht zijn en onze geschiedenis onder ogen zien.’ Het Manifest van Gent werd uitvoerig besproken tot in China, Brazilië en Rusland. Ter gelegenheid van de opvoering van Orestes in Mosul in Bochum, schreef een Duitse criticus een paar dagen geleden: ‘Het Gentse stadstheater, dat theater en realiteit combineert met de onvoorwaardelijke wil om het publiek iets bij te brengen, is even invloedrijk voor het hedendaags theater als Lars von Triers dogmatische films waren voor de filmwereld.’

Kortom: we maakten waar wat we een jaar geleden beloofden. Namens het voltallige team van NTGent, wil ik u bedanken om ons op deze weg te volgen, kritisch, intelligent, humaan. Want dat is niet vanzelfsprekend. Voor een stadstheater is het zelfs revolutionair. Revolutionair, en toch humaan, dat is wat we ook volgend seizoen (ons tweede) willen zijn. Ook komend seizoen willen we utopisch en kritisch zijn. Ook komend seizoen willen we naar het verleden en naar de toekomst kijken in onze producties. Ook komend seizoen willen we niet alleen de wereld beschrijven vanuit Gent, met Gent en voor Gent, maar willen we de wereld ook een tikkeltje veranderen – zoals de eerste regel van het Manifest van Gent opdraagt.

Family of Man. Dat is het motto van ons tweede seizoen. Het was ook de titel van een legendarische fototentoonstelling, die in 1955 opende in het Museum of Modern Art in New York en daarna de wereld rond toerde. Het doel van de tentoonstelling, die de meest bezochte zou worden in de geschiedenis van de kunst, was om de hele wereld, de hele mensheid te tonen als een familie, een gemeenschap met gezamenlijke angsten en verwachtingen. Dat is ook wat we met NTGent probeerden te doen sinds we acht maand geleden openden met Lam Gods: het theater gebruiken als een podium waarop de hele wereld ten tonele verschijnt. Want of we het willen of niet, de mensheid heeft een gedeeld lot: klimaatverandering, migratie of datastromen stoppen niet aan de grenzen. Niet aan taalgrenzen, niet aan de grenzen van Vlaanderen, België en Europa. Zelfs niet bij de grenzen van onze eigen soort.

Maar is het niet sentimenteel om het over ‘familie’ te hebben? Is het niet een andere vorm van kolonialisme? Legt niet elke algemeenheid beperkingen op, zoals elke familie, laten we eerlijk zijn, de leden ervan beperkt? Het probleem begint al bij de titel, toch? Family of Man, ‘man’ betekent in het Engels zowel ‘mensheid’ als ‘man’. Wie behoort tot onze ‘familie’? De tentoonstelling toonde zestig jaar geleden alle culturen, leeftijden en jobs als een gemeenschap, mensen die overgeleverd waren aan de genade van dezelfde wetten van liefde, leven en werk, en toch ieders eigenheid blootlegde en toonde hoe verschillend iedereen was. Hoe zit het vandaag? Hoe kunnen we de mensheid als één familie beschouwen, zonder voorbij te gaan aan de kracht van culturele, ideologische, historische verschillen? Hoe kunnen we anders zijn, maar solidair? En vooral: wie moet die verhalen van onze gemeenschappelijke familie  vertellen? En hoe?

Zoals vorig jaar willen we deze vraag tackelen met een programma dat onmogelijk diverser kan zijn, met nieuwe klassiekers voor een nieuwe tijd. De producties en artiesten zullen, net zoals vorig seizoen, vanuit alle continenten en achtergronden naar Gent komen, om terug te keren naar het concept van een Family of Man. Ze zullen er hun eigen en nieuwe versie van creëren en aan u presenteren. Want als de wereld een dorp is, een stad, dan kan elk dorp en elke stad de hele wereld worden. Net zoals vorig seizoen, zal ook het volgende seizoen en de volgende jaren de wereld naar Gent blijven komen en zal Gent de wereld in trekken. Het theater dat wij maken probeert universeel te zijn, maar elk stuk en elke stem erin blijft anders. Want, ja, dat is theater: zo verschillend als we allemaal zijn, maar wel solidair. Wie we ook zijn, het podium blijft hetzelfde.

We heten u welkom op al onze voorstellingen, in het weekend en tijdens de week. We nodigen u uit om samen met ons de wereld in te trekken. Maar vooral: u bent warm welkom op onze debatten en discussies. Want ‘familie’ zijn betekent niet alleen elkaar verhalen vertellen, maar ook samen geschiedenis schrijven. Theater is een feest, maar het kan ook ruzie en conflict betekenen. Zoals dat gaat in elke familie.

Enorm bedankt voor uw aanwezigheid!

Milo Rau, Gent, 22 mei 2019