Sonder

De voorstelling ‘Sonder’ is een opvallend ambitieuze theaterproductie die geavanceerde technologie combineert met een diepgaande reflectie over wat het betekent om mens te zijn en anderen te ontmoeten.

Sonder bouwt voort op een project van de Gentse kunstfotografe Kaat Pype. Vier jaar geleden verloor zij onverwachts haar moeder. Op zoek naar een manier om haar vader te steunen, en tegelijk zelf te kunnen rouwen, deed ze een oproep aan alleenstaande vrouwen die bereid waren hem voor even in huis te nemen. Voor Sonder maken Yves Degryse en BERLIN een making-of-documentaire over het project van Pype. Haar vader, geen acteur maar een voormalig politieagent, is tegelijk een van de hoofdpersonages in de voorstelling. Op het podium praat hij met zijn overleden vrouw, in dialogen die deels gescript en deels geïmproviseerd zijn. Het publiek vraagt zich af hoe lang een rouwende echtgenoot zijn denkbeeldige gesprekken kan voortzetten.

Geleidelijk aan wordt duidelijk dat de imaginaire gesprekken echt zijn. Tenminste, ze lijken echt. Of nog preciezer: ze zijn echt, maar niet in traditionele zin. In Sonder wordt de rol van de overleden moeder gespeeld door Alva Ishii, de digitale huisartiest van NTGent gecreëerd met kunstmatige intelligentie. In de maanden voorafgaand aan de première zal Alva Ishii herinneringen aan de moeder in zich opnemen: foto's, video's, documenten,... In het stuk draagt Alva haar stem, geeft ze antwoorden die de moeder had kunnen geven, en verschijnt ze (mogelijk) zelfs op scène als haar fysiek evenbeeld.

Toch is Sonder geen voorstelling over kunstmatige intelligentie. Het is een voorstelling die technologie gebruikt om het ongrijpbare mysterie van (het leven na) de dood te proberen begrijpen. Wat betekenen verlies en rouw als de overledene dankzij technologie mee aan onze eettafel zit? Wat gebeurt er als iemand na zijn dood – op manieren die we ons lang niet konden voorstellen – deel blijft uitmaken van ons leven? Helpt die aanwezigheid ons een moeilijke rouwperiode doorkomen? Of is ze een steeds pijnlijker uitstel van het onvermijdelijke proces van loslaten?