NTGent en Wintercircus werken aan eerste voorstelling met AI-acteur

Het Gentse Wintercircus, waar enkele van de meest geavanceerde technologiebedrijven van België huizen, ontvangt deze en volgende week Alva Ishii in residentie. Programmeurs werken er aan een verbeterde versie van de digitale huisartiest van NTGent. Die wordt een van de hoofdrolspelers in de nieuwe theatervoorstelling 'Sonder' van Yves Degryse, Berlin & NTGent.

In Sonder, te zien vanaf 18 februari 2027, staat Alva Ishii voor het eerst op scène. Ze speelt in de voorstelling de rol van een overleden moeder en deelt het podium met de weduwnaar. Om haar rol te vertolken wordt Alva Ishii  gevoed met herinneringen aan de moeder. In de voorstelling draagt Alva haar stem, geeft ze antwoorden die de moeder had kunnen geven, en verschijnt ze (mogelijk) zelfs op scène als het fysieke evenbeeld van de vrouw.

NTGent stelde Alva Ishii eind 2024 voor aan zijn publiek, dat toen in de inkomhal van de NTGent Schouwburg met de digitale huisartiest kon bellen. De allereerste versie van Alva Ishii was gebaseerd op het digitale archief van NTGent en kreeg een reeks karaktertrekken mee, waaronder de vijf kernwaarden van het stadstheater. Het is die versie die deze en volgende week een update krijgt in het Gentse Wintercircus.

"De residentie is een samenwerking binnen het Goose Bumps Tech Lab van NTGent en Wintercircus", zegt Yves Degryse. "Een labo waarin de introductie van nieuwe technologie binnen de podiumkunsten wordt onderzocht, bevraagd en ontwikkeld."

"Enerzijds werken we tijdens de residentie aan een aantal technische aanpassingen zoals een meer natuurlijke toon in de stem van Alva en het verbeteren van haar reactiesnelheid. Maar we zetten ook stappen op vlak van duurzaamheid en ethiek. Door deels op lokale servers te draaien, zal de nieuwe versie minder energie verbruiken en komen we stap voor stap los van de grote techbedrijven in de VS en hun monopolies."

Emoties tracken

Experten artificiële intelligentie komen in het Wintercircus langs om mee na te denken over hoe technologie het artistiek onderzoek dat deel uitmaakt van Sonder – een voorstelling over rouw, nabijheid en tijd – kan verdiepen. "We denken er onder meer over na om tijdens de voorstelling de emoties van de weduwnaar te tracken", zegt Degryse. "Als we die informatie live kunnen delen met Alva, kan ze in real time reageren op de gevoelens van haar tegenspeler." 

Een andere uitdaging is het voeden van Alva met herinneringen aan de overleden moeder. Bestaande technologie biedt een grote hulp. "Aan een eenvoudige prompt heeft AI genoeg om uit een grote hoeveelheid video's de stem van een overledene te traceren." Maar er zijn ook kopbrekers. "Het grootste probleem wordt misschien wel het West-Vlaams accent van moeke. Je kan je inbeelden dat daar nog geen taalmodellen voor zijn."

In het creatieproces van Sonder speelt technologie een grote rol, toch is het geen voorstelling over kunstmatige intelligentie. Sonder gebruikt technologie om het ongrijpbare mysterie van (het leven na) de dood te proberen begrijpen. Wat gebeurt er als iemand na zijn dood – op manieren die we ons lang niet konden voorstellen – deel blijft uitmaken van ons leven? Helpt die aanwezigheid ons een moeilijke rouwperiode doorkomen? Of is ze een steeds pijnlijker uitstel van het onvermijdelijke proces van loslaten?