Img 2925 Druk C Michiel Devijver

'Na de magere, nu de vette jaren'

| 24 mei 2018
NTGent trappelde drie jaar ter plaatste, maar verrijst onder Milo Rau als een feniks uit zijn as. De Zwitserse artistiek leider stippelde een stadstheater 2.0 uit: een opwindende mix van eigen creaties, een doorgedreven internationalisering en politiek activisme. Filip Tielens, De Standaard

Bij het Gentse stadstheater viel er de afgelopen drie seizoenen meer te beleven achter de schermen dan op de planken. Johan Simons vertrok amper een jaar na zijn rentree, Benny Claessens werd ontslagen, Wim Opbrouck hield het voor bekeken en de theaterstudenten van het Kask bezetten uit onvrede de schouwburg aan het Sint-Baafsplein (die al twee jaar dicht is wegens renovatie).

Maar na de magere lijken nu de vette jaren eraan te komen. Met Milo Rau werd een van de belangrijkste Europese kunstenaars aangesteld als nieuwe artistiek directeur. Het afgelopen jaar was de Zwitser alvast niet uit de actualiteit weg te slaan. Denk aan The Congo Tribunal, de film waarvoor hij fictieve maar reële rechtbanken opzette in Oost-Congo. Of de hetze over de kruisvaarder/ jihadi voor seizoensopener Lam Gods. Twee weken geleden ging dan weer het geweldige La reprise in première, een stuk over de gruwelijke moord op de jonge Luikse homo Ihsane Jarfi. Waar Milo Rau komt, brengt hij leven in de brouwerij. Dat blijkt ook uit zijn nieuwe plannen, die hij gisteren samen met zijn Manifest van Gent (zie kader) uit de doeken deed voor de internationale pers. Over die plannen kunnen we kort zijn: er zal eindelijk weer een coherent programma met visie, ambitie en relevantie te zien én te beleven zijn in Gent. Dit zijn de zeven meest opvallende punten.

1. Tabula rasa …
Zoals Milo Rau schrijft in zijn manifest is het over en uit met de boekbewerkingen en het repertoiretheater die de voorbije seizoenen het Gentse podium beheersten. De acht nieuwe creaties zijn ook een pak politieker getint dan vroeger. Rau neemt Johan Leysen, een van zijn favoriete acteurs, mee naar Gent. Voor de regisseurs Peter Verhelst en Florian Fischer is er geen plaats meer. Met Miet Warlop en Lies Pauwels maken twee vrouwelijke theatermakers hun debuut bij NTGent, een seizoen later aangevuld met Sarah Moeremans. Er worden ook geen oude stukken meer hernomen, behalve dan de recente voorstellingen Menuet en JR.
2. … maar toch geen totale breuk Alle contracten van het vaste acteursensemble werden weliswaar 'gereset', maar op Wim Opbrouck na duiken de andere bekende NTGent-acteurs allemaal op in een of meerdere nieuwe creaties: Chris Thys, Frank Focketyn, Lien Wildemeersch, Els Dottermans, Oscar Van Rompay, Elsie de Brauw, Bert Luppes … De vorige artistiek leiders Wim Opbrouck en Johan Simons komen terug naar Gent met een gastproductie. Opmerkelijk is ook dat Milo Raus recentelijke buitenlandse voorstellingen Lenin (Schaubühne Berlijn) en The 120 days of Sodom (Schauspielhaus Zürich) niet in Gent getoond zullen worden, maar wel tijdens het Brandhaarden-festival in Amsterdam waar Milo Rau de volgende centrale gast is. De reden? Ze zijn te duur. Naar buitenlandse normen moet een Belgisch stadstheater als NTGent het immers stellen met beperkte budgetten. Ondanks de zeer ambitieuze plannen (naast 11 eigen producties liefst 41 gastvoorstellingen) zou alles wel break-even moeten draaien - niet onbelangrijk gezien de financiële perikelen die NTGent in het verleden kende.
3. De realiteit op scène 'Als de realiteit schandalig, verdrietig, complex, traumatiserend, radicaal, pervers en grappig is, dan NTGent ook', zo staat het in de nieuwe brochure. Rau wil de grenzen tussen theater en buitenwereld poreus maken. Zo zet hij amateuracteurs en mensen met chronische pijn op de planken. Tijdens het groots opgezette openingsweekend (28-30 september) staat er zelfs een Box of Truth voor de schouwburg, waarin een leugendetector de grenzen tussen waarheid en fictie en tussen de echte wereld en het theater moet aftasten. Regisseur Luk Perceval zal naast zijn trilogie (zie verder) ook Het uur der waarheid organiseren, waarin acteurs een uur lang hun eigen autobiografische verhaal opvoeren. Het is niet omdat Milo Rau een 'globaal realisme' nastreeft in zijn eerste seizoen, dat hij te verengen valt tot documentair theater en reenactments: met de jaren lijken er net méér fictieve en speculatieve elementen zijn theater binnen te sluipen dan vroeger. 4. Activisme Toch is engagement dé rode draad door dit seizoen. 'Geen pseudopolitiek theater meer, geen postmodern gepraat over minderheden. Wij willen publieke discussies starten en de samenleving veranderen via theater', klinkt het. Dat hoeft niet te verwonderen, gezien Rau naast theatermaker ook werkt als journalist, videast, socioloog en activist. Drie projecten springen eruit. NTGent stapt mee in The European Balcony Project van politiek denker Ulrike Guérot en schrijver Robert Menasse: vanaf de balkons van NTGent zal op 10 november de Europese republiek uitgeroepen worden. Nog een stap verder gaat het alternatieve Europese verdrag dat moet ontstaan na The art of organizing hope, een conferentie met activisten van over de hele wereld die Victoria Deluxe organiseert. Milo Rau zelf zet zijn General Assembly voort. Na Berlijn richt hij deze keer in São Paulo een wereldparlement op om de onderdrukten een stem te geven. Eerdere plannen om dit in België te organiseren in de aanloop naar de Europese verkiezingen in 2019, zijn van de baan.
5. De wereld in Met 'The Flemish Factory' die NTGent moet zijn.  Milo Rau wil de wereld rondreizen. Komend seizoen staan er 72 speeldata gepland in zes landen. Voor Raus nieuwe creatie Oresteia gaan cast en crew zelfs naar het bevrijde Mosul in Irak om er het derde deel van deze trilogie over de cyclus van wraak te filmen in een kapotgeschoten kerk. Irak is geen onbekend terrein voor Rau: ter voorbereiding van The civil wars en Empire deed hij al research aan de frontlijn tussen de Koerdische peshmerga en IS. Rau, die met zijn gezin in Keulen woont, legt ook linken met de Duitse stadstheaters. Zo zijn er coproducties met theaters uit Bochum (waar Johan Simons nu de scepter zwaait), Berlijn, Stuttgart en Keulen. Met Ersan Mondtag strikt Rau bovendien dé meest gehypete Duitse regisseur voor een nieuwe creatie in Gent. Chokri Ben Chikha's groep Action Zoo Humain tot slot zal voor de wereldtentoonstelling in Dubai een alternatief 'volkspaviljoen' voorbereiden.
6. Focus op Congo Maar hét land in the picture is Congo. Voor het tweede deel van Histoire(s) du théâtre vroeg Rau de Congolese choreograaf Faustin Linyekula. Die zal een stuk maken over het nationale ballet dat, naar Europees model, werd opgericht in Congo na de onafhankelijkheid en dat Linyekula beschouwt als een vorm van 'zelfkolonisatie'. Renzo Martens, de controversiële beeldend kunstenaar en filmmaker die pendelt tussen België en Congo, wordt een van de artiesten in residentie. Er komt ook een nieuw festival samen met Vooruit en Campo dat zal draaien om kunstenaars uit Afrika en de Afrikaanse diaspora. Dan is er nog Black, het eerste luik uit Luc Percevals trilogie The sorrows of Belgium (een knipoog naar Het verdriet van België van Hugo Claus). Black gaat over de exploitatie van Congo onder Leopold II. De komende jaren volgen nog Yellow en Red (de kleuren van de Belgische vlag, hebt u 'm?), over de collaboratie met de nazi's en de aanslagen in Brussel. Een trilogie die ongetwijfeld stof zal doen opwaaien.
7. Lam Gods Dat was natuurlijk al het geval voor Lam Gods. Tijdens de persconferentie werden Storm en Fanny voorgesteld, twee Gentenaars die Adam en Eva zullen spelen en voor een reproductie van het schilderij van de broers Van Eyck plots uit de kleren gingen. Maar wat u natuurlijk vooral wilt weten: is er een jihadi gevonden die de hedendaagse versie van de kruisvaarder zal spelen? Daarover is nog niets beslist: de rollen van kruisvaarder en rechtvaardige rechter zijn de enige die nog niet ingevuld zijn. Voor de kruisvaarder wordt ook breder gezocht, onder meer in mormoonse hoek.
> Conclusie 'Een theater voor iedereen en alles, tussen traditie en utopie, dat op zoek gaat naar nieuwe, hedendaagse klassiekers, gebaseerd op de mythen, tragedies en contradicties van onze tijd.' Milo Rau toont zich enorm ambitieus in zijn eerste seizoen bij NTGent. Het is duidelijk dat hij een grote intellectuele energie weet te genereren, die het theater misschien weer in het centrum van het maatschappelijk debat kan plaatsen. Nu maar hopen dat Rau en zijn team zich niet vergalopperen in al hun idealen, enthousiasme en uitgebreide programma.

- Filip Tielens, De Standaard, 19-05-2018